Erywań, 10-12 sierpnia: AI Shield rusza od analityków, którzy go poprowadzą

AI Shield to pierwszy dofinansowany projekt Fundacji Caucasian Social Innovation Network, prowadzony razem z AIISA w Erywaniu. Sierpniowy warsztat otworzył dwunastomiesięczny cykl. Trzy dni w siedzibie instytutu, z analitykami AIISA oraz zaprzyjaźnionych ośrodków badawczych i redakcji, wśród nich ludzie pracujący na aktywnych operacjach i śledzący je na co dzień.

Otwarcie tłumaczyło, po co w ogóle obie organizacje pracują razem. Operacje wymierzone w ten region są skoordynowane, a broniący się przed nimi zwykle nie są. Te same sieci, ta sama wynajęta infrastruktura i te same szablony narracji wędrują między krajami Kaukazu Południowego, a także między tym regionem a Europą Środkową. Gdy kampania kończy się w jednym kraju, maszyna zostaje skierowana na następny.

Punktem odniesienia była Polska, razem z tym, co u nas nie zadziałało. 24 lutego 2022 operacja informacyjna przyszła w tych samych godzinach co czołgi. Spreparowane historie o uchodźcach krążyły po polsku, zanim opustoszały pierwsze pociągi, i były zbudowane tak, żeby w dwa tygodnie zamienić odruch pomocy w niechęć. Wniosek przywieziony do Erywania jest taki, że warstwa fizyczna i warstwa informacyjna to jeden atak, nie dwa. Uderzenie otwiera ranę, operacja rozstrzyga, kogo się o nią obwini.

To nie jest polski problem. Sieci, które klonowały polskie serwisy informacyjne, zbudowały potem klon France24 i podszywającą się domenę ekologiczną adresowaną do czytelników w Armenii. Narzędzia generatywne zdjęły ostatnią barierę: kampania, która kiedyś wymagała zespołu autorów, dziś wymaga jednego operatora i jednego popołudnia.

Robocza część tych trzech dni to mapa zagrożeń budowana razem z salą, a nie pokazywana sali, śledztwo na źródłach otwartych na realnych sprawach oraz rozbiór spreparowanej historii na żywo, od pierwszego posta do ostatniego konta wzmacniającego. Uczestnicy przynieśli ormiańskie przypadki, których nie ma w żadnym naszym opracowaniu, i po to właśnie było to ćwiczenie.

Trzeci dzień poszedł na projektowanie kursu dla trenerów, który rusza w październiku. Od października do grudnia dwanaście do piętnastu osób przejdzie 54 godziny szkolenia z mentoringiem po ormiańsku. Od stycznia 2027 ci analitycy sami poprowadzą warsztaty pilotażowe dla trzydziestu do trzydziestu sześciu dziennikarzy i pracowników organizacji społecznych. Cykl zamyka wiosną 2027 raport analityczny, panel ekspercki i toolkit po polsku, angielsku i ormiańsku na otwartej licencji.

Warsztat był sesją zamkniętą. Nie było akredytacji medialnej, a miejsce nie było podawane wcześniej, bo część uczestników mierzy się u siebie z presją za to, co robi. To, co powstało w sali, ma jednak iść dalej: dane z monitoringu i studia przypadków wypracowane w Erywaniu przygotowujemy do publikacji razem ze źródłami.