Demokratyczny regres Gruzji: rozbrat z UE i protesty bez końca

Gruzja tkwi w politycznym kryzysie od spornych wyborów parlamentarnych z października 2024 roku, których wynik kwestionuje zarówno opozycja, jak i międzynarodowi obserwatorzy. Sytuacja zaostrzyła się, gdy premier Irakli Kobachidze ogłosił zawieszenie procesu integracji z UE - decyzja ta wyprowadziła ludzi na ulice w całym kraju.

Bertelsmann Transformation Index 2026 po raz pierwszy zaliczył Gruzję do autokracji, zwracając uwagę, że wzrost gospodarczy coraz mocniej opiera się na Rosji i Chinach. To wyraźny krok wstecz wobec wcześniejszego statusu reżimu hybrydowego, czyli kategorii, którą analitycy od lat stosowali wobec państw łączących cechy demokratyczne i autorytarne.

Gruzja złożyła wniosek o członkostwo w UE w marcu 2022 roku, a status kandydata otrzymała w grudniu 2023 roku. Jak jednak zauważa Think Tank Parlamentu Europejskiego, proces akcesyjny utknął, bo rząd w Tbilisi nie spełnił stawianych warunków. Gruzińskie Marzenie podkręca tymczasem konfrontacyjną retorykę: w otwartym liście zaatakowało to, co nazywa "eurobiurokracją", i przedstawia Brukselę jako przeciwnika, a nie partnera.

International Crisis Group zwraca uwagę, że same kraje członkowskie UE nie mają wspólnego pomysłu na reakcję, co utrudnia spójną odpowiedź. Unia zapowiedziała większe wsparcie dla gruzińskiego społeczeństwa obywatelskiego i jednocześnie ostro ostrzega władze, ale wewnętrzne podziały ograniczają jej siłę nacisku.

Demonstracje, które wybuchły po wyborach, trwają już ponad rok - to jeden z najdłuższych protestów w postsowieckiej historii Gruzji. Hasło Wikipedii poświęcone protestom odnotowuje, że uczestnicy wskazują dwie główne przyczyny swojego oporu: domniemane fałszerstwa wyborcze oraz wstrzymanie integracji z UE.

Amnesty International udokumentowała, że w większości pokojowe protesty wielokrotnie tłumiono z użyciem bezprawnej siły, co podnosiło napięcie i prowadziło do pojedynczych aktów przemocy. BBC podaje, że władze nakładały wysokie grzywny za blokowanie dróg, stawiały zarzuty karne młodym demonstrantom i sięgały po inne narzędzia tłumienia sprzeciwu. Mimo to protestujący zapowiadają, że nie ustąpią.

Analitycy Foreign Policy Research Institute opisują systematyczne rosyjskie inwestycje w propagandę, dezinformację i wpływy polityczne w Gruzji, uznając je za bezpośrednie zagrożenie dla demokratycznych instytucji kraju i stabilności regionu. Jamestown Foundation opisuje obecny kurs Gruzji jako powrót na rosyjską orbitę, wskazując na zwrot ku neutralności i ponowne zbliżenie z Moskwą - mimo formalnych deklaracji o ochronie integralności terytorialnej.

Izba Reprezentantów USA zareagowała, uchwalając ustawę nakazującą przygotowanie raportu o rosyjskich i chińskich wpływach oraz aktywach wywiadowczych w Gruzji. To dowód rosnącego zaniepokojenia Zachodu reorientacją kraju. BTI 2026 potwierdza ten trend: gospodarcza zależność Gruzji od Rosji i Chin rosła wraz z jej politycznym oddalaniem się od Zachodu.