Diaspora ormiańska na rozdrożu: wybory, wpływy i ingerencja

Rząd Armenii szacuje, że w ponad 100 krajach mieszka około 7 milionów Ormian - liczba większa niż populacja samej Armenii. Wybory parlamentarne odbyły się 7 czerwca 2026 roku i wyłoniły skład 9. kadencji Zgromadzenia Narodowego. Analitycy uznali to głosowanie za jedno z najważniejszych od czasu Aksamitnej Rewolucji z 2018 roku.

Według Caucasus Watch Armenia weszła w prawdopodobnie najważniejszy cykl wyborczy od lat, a społeczności diaspory coraz aktywniej próbują wpływać na jego rezultat. Jak zauważa Mirror Spectator, dla wielu Ormian z diaspory rewolucja, wojna i polaryzacja to nie tylko polityczne abstrakcje, lecz osobiste pytania o przyszłość kraju.

Największa ormiańska społeczność poza granicami kraju mieszka w Rosji. Reuters podaje, że według niektórych szacunków liczba Ormian w Rosji przekracza 2 miliony, choć obowiązujące przepisy nie pozwalają im głosować z zagranicy w armeńskich wyborach.

Badania udostępnione przez EconStor pokazują, że Rosja konsekwentnie traktuje tę społeczność jako narzędzie wzmacniania swoich wpływów politycznych i gospodarczych w Erywaniu. New Eastern Europe opisuje z kolei, jak nacisk Moskwy wobec rosyjskich Ormian działa niczym forma dyplomacji etnicznej wymierzonej w armeńską politykę wewnętrzną.

ZOiS Berlin udokumentował to, co określił mianem masowej rosyjskiej ingerencji przed głosowaniem 7 czerwca - działań nastawionych na wzmocnienie poparcia dla trzech głównych prorosyjskich partii opozycyjnych. Raport opisuje skoordynowaną kampanię, której celem było odwrócenie wyniku na niekorzyść rządzącego Kontraktu Obywatelskiego premiera Nikola Paszyniana.

Reuters wskazał konkretne ukryte taktyki, między innymi tworzenie fałszywych stron internetowych i tak zwanych 'importowanych wyborców' - operacje obliczone na powstrzymanie zbliżenia Armenii z Zachodem. Ustalenia te pokazują, że sieci diaspory i społeczności transgraniczne mogą stać się narzędziem zagranicznej ingerencji, a nie wyłącznie kanałem obywatelskiego zaangażowania.

Jak wynika z podsumowania wyborów na Wikipedii, sondaże exit poll wskazywały na większość Kontraktu Obywatelskiego, ale rezultat został zakwestionowany. Debata opublikowana 7 czerwca 2026 roku dotyczyła spornej większości tej partii, zarzutów nieprawidłowości, problemu nieważnych głosów oraz ustaleń misji obserwacyjnej OBWE.

Mirror Spectator zwraca uwagę, że dla diaspory - szczególnie w Stanach Zjednoczonych i Francji - wynik ma bezpośrednie znaczenie zarówno dla geopolitycznej orientacji Armenii, jak i dla skuteczności lobbingu w krajach przyjmujących. Sama społeczność ormiańska w USA liczy ponad 519 tysięcy osób według spisu z 2020 roku, co daje jej znaczącą siłę nacisku w Waszyngtonie.

Poza Rosją to właśnie społeczności ormiańskie w Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej tradycyjnie miały duży udział w kształtowaniu międzynarodowego wizerunku Armenii i pozyskiwaniu dla niej politycznego wsparcia. Ambasada Armenii w Waszyngtonie przypomina, że Ormianie zaczęli masowo emigrować do USA już od lat 90. XIX wieku, w dużej mierze uciekając przed prześladowaniami tamtej epoki.

Caucasus Watch podkreśla, że przed wyborami 2026 roku wpływ diaspory ocenia się nie tylko przez pryzmat pieniędzy i lobbingu, lecz także przepływu informacji - w tym narracji, które mogą pochodzić od zagranicznych ośrodków państwowych i docierać do diaspory za pośrednictwem mediów społecznościowych i sieci kontaktów.